Dux Elektryk

Instalacje elektryczne

Pod nazwą instalacji niskiego napięcia zgodnie z przepisami rozumiemy wszelkie instalacje elektryczne, w których napięcie między dwoma dowolnymi przewodami nie przekracza 250 V, z wyjątkiem instalacji z uziemionym przewodem zerowym, w których napięcie między dowolnym przewodem a przewodem zerowym nie przekracza 250 V, a więc instalacje trójprzewodowe prądu stałego o napięciu 2 x 220 V oraz czteroprzewodowe o napięciu międzyprzewodowym 3 x 380 V, o fazowym 3 x 220 V, zaliczają się do niskiego napięcia, gdy przewód zerowy jest uziemiony. Ze względu na przeznaczenie rozróżnia się instalacje oświetleniowe, przemysłowe i specjalne. Ze względu na warunki pracy rozróżnia się instalacje w pomieszczeniach suchych, wilgotnych mokrych, zawierających opary żrące, łatwopalne albo materiały wybuchowe. Przewody oraz sprzęt instalacyjny muszą być dostosowane do rodzaju instalacji.

Przewody elektryczne

Przewody stosowane w instalacjach niskiego napięcia wykonuje się o przekrojach znormalizowanych z miedzi lub aluminium w postaci drutów i linek z cienkich drucików miedzianych. Sposób wykonania tych przewodów musi ściśle odpowiadać wymaganiom Polskich Norm. W związku z tym rozróżnia się przewody gołe, w odzieży włóknistej, izolowane, płaszczowe, kabelkowe i wreszcie kable. Przewody w odzieży włóknistej, np. w oplocie z bawełny, stosowane do uzwojeń maszyn elektrycznych, transformatorów, w instalacjach elektrycznych, nie są uważane za przewody izolowane którymi są przewody w izolacji gumowej lub przewody w izolacji z syntetycznych materiałów izolacyjnych, np. z poliwinylu. Poliwinyl odznacza się większą odpornością na uszkodzenia powierzchniowe niż guma. Jest on także odporny na działanie chemiczne, jedynie benzyna i benzol powodują kruszenie poliwinylu. Jest on jednak wrażliwy na wysokie temperatury i działanie słońca. Pod wpływem niskich temperatur – niższych od – 10°C, staje się kruchy i łamliwy.

Prowadzenie przewodów

Sposób prowadzenia przewodów bywa różny, jest on uzależniony od rodzaju instalacji. Rozróżnia się, zależnie od sposobu prowadzenia przewodów, instalacje na tynku, pod tynkiem i wtynkowe. Przewody prowadzone na tynku mogą być nieosłonięte w miejscach, gdzie nie grozi im możliwość uszkodzeń mechanicznych. W pomieszczeniach wilgotnych prowadzi się je na gałkach lub rolkach. W zależności od rodzaju pomieszczenia mogą być zastosowane przewody zarówno gołe, w odzieży, jak też izolowane. Przy zastosowaniu przewodów gołych lub w odzieży włóknistej należy je prowadzić, zgodnie z przepisami, na odpowiedniej wysokości. Instalacje wykonuje się najczęściej w rurkach ochronnych zarówno na tynku, jak i pod tynkiem. Rurki mają na celu ochronę przewodów. Stosuje się przeważnie rurki izolacyjne płaszczowe zwane bergmanowskimi. W części wewnętrznej mają one warstwę izolacyjną w postaci papieru nasyconego, pokrytą od zewnątrz cienkim płaszczem metalowym.

Rodzaje puszek

W miejscach, gdzie rozgałęziają się przewody i zbiega się kilka rurek ustawia się tzw. puszki odgałęźne o wymiarach dostosowanych do wymiarów rurek. Oprócz puszek odgałęźnych na dłuższych odcinkach stosuje się tzw. puszki przelotowe, które umożliwiają kontrolę stanu przewodów albo ewentualną ich wymianę. Stosuje się też rurki pancerne podobne do płaszczowych z tą różnicą, że płaszcz ich jest wykonany z rurki stalowej bez szwu. Oprócz tych rurek stosuje się niekiedy rurki metalowe bez izolacji: rurki ze szczeliną, rurki gazowe i stalowe. Do rurek wolno wprowadzać jedynie przewody izolowane. Instalacje przemysłowe w halach i warsztatach wykonuje się przeważnie na tynku w rurkach pancernych albo metalowych. W pomieszczeniach wilgotnych lub z oparami żrącymi wykonuje się instalacje w rurkach pancernych zaopatrzonych w specjalny sprzęt uszczelniony. Instalacje wtynkowe wykonuje się za pomocą przewodów w izolacji poliwinylowej. Tego rodzaju instalacje są tańsze i wymagają mniejszego nakładu pracy niż instalacje pod tynkiem. Przewody w izolacji poliwinylowej przymocowuje się do muru gwoździami wbijanymi pomiędzy żyłami przewodu. Do instalacji wykonywanej tymi przewodami stosuje się specjalne puszki i łączniki. Wszelkie instalacje i urządzenia elektryczne muszą być wykonywane zgodnie z obowiązującymi przepisami Polskich Norm Elektrycznych (PN/E).

Sprzęt instalacyjny stanowią: łączniki, gniazda wtyczkowe, wtyczki i bezpieczniki. Łączniki są to wszelkiego rodzaju wyłączniki (jedno-, dwu- i wielobiegunowe), przełączniki hotelowe, świecznikowe, schodowe. Pod względem budowy rozróżnia się łączniki puszkowe i drążkowe. Łączniki puszkowe wykonuje się jako bębenkowe, dźwigienkowe i przyciskowe. Pod względem budowy są one przystosowane instalowania na tynku lub pod tynkiem. W obwodach instalacyjnych bardziej obciążonych stosuje się wyłączniki warstwowe, zwane także pakietowymi, odznaczające się mocną budową. Wykonuje się je też jako przełączniki gwiazda – trójkąt. W obwodach o prądach przekraczających 15A stosuje się wyłączniki drążkowe. Gniazda wtyczkowe i wtyczki są przeznaczone do przyłączania do sieci odbiorników przenośnych.  Dla usprawnienia pracy tego rodzaju urządzeń stosuje się tzw. styczniki, czyli łączniki, których styki są utrzymywane w stanie zamkniętym przez siłę zewnętrzną, wytwarzaną najczęściej przez elektromagnes sterowany zdalnie. Styczniki mają tę przewagę nad wyłącznikami, że umożliwiają nie tylko zdalne wyłączanie, ale także i włączanie obwodów przez otwieranie i zamykanie obwodu cewki elektromagnesu sterującego. Sterowanie zdalne odbywa się z pewnej odległości, tzn. że silnik napędowy i urządzenie sterujące w postaci przycisku znajdują się w znacznej od siebie odległości. Sprawne działanie styczników służących do częstych łączeń zapewniają samooczyszczające się styki, które podczas zamykania i otwierania ich ślizgają się po sobie, przez co usuwa się z ich powierzchni tworzące się tlenki metalu. Ponadto mają one urządzenia gaszące powstający łuk elektryczny.  Styki główne stycznika umieszcza się zwykle w komorach łukowych wykonanych z materiału niepalnego. Ścianki komory oddzielają od siebie poszczególne bieguny faz stycznika i w ten sposób uniemożliwiają przerzut łuku z jednego bieguna na drugi. Komory przyczyniają się także do lepszego gaszenia łuku, a tym samym i chłodzenia styków. Systemy sterowania styczników są na ogół bardzo rozmaite.  Rozważając schemat połączeń trójfazowego silnika indukcyjnego ze stycznikiem elektromagnetycznym wymienia się dwa obwody: główny i sterujący. Obwód główny łączy silnik z siecią za pośrednictwem stycznika zawierającego w każdej fazie styki, które są przytwierdzone do drążka ze stykiem pomocniczym i sprężyną przeznaczoną do rozwierania styków. Obwód sterujący zawiera: uzwojenie elektromagnesu, przyciski sterownicze wyłączający i załączający, umieszczone w miejscu skąd najdogodniej przeprowadzać sterowanie biegu silnika i wreszcie styki przekaźnika cieplnego. W czasie pracy silnika w obwodzie sterującym płynie prąd z fazy przez uzwojenie elektromagnesu, styki przekaźnika cieplnego, przycisk wyłączający, przycisk pomocniczy i do fazy.  Po naciśnięciu przycisku wyłączającego przestaje płynąć prąd przez uzwojenie elektromagnesu i wówczas przeciwdziałanie sprężyny otwiera styki obwodu głównego i następuje odłączenie silnika. W przypadku przeciążenia zaczyna działać przekaźnik cieplny i następuje otwarcie styków w wyniku czego następuje odłączenie silnika. Dla uruchomienia silnika naciska się przycisk załączający (załącznik) wówczas elektromagnes wciąga drążek i następuje włączenie silnika. Opisane urządzenie nadaje się do włączania silników niedużej mocy. Przez umieszczenie dodatkowych przycisków pomocniczych można tworzyć zespoły stycznikowe, np. samoczynny przełącznik z gwiazdy w trójkąt, samoczynny rozrusznik do silnika pierścieniowego.

Nasz samochód to prawdziwe siedlisko elektroniki. Może nam się wydawać na pierwszy rzut oka, że to jedynie radio i odtwarzacz CD się kwalifikują do tego miana. Ale to niezupełnie tak wygląda. Wszystkie wskaźniki i zegary, które widzimy na tablicy rozdzielczej oparte są na elektronice. To, że działają wycieraczki i światła to też za sprawą elektroniki. Zresztą jest ona też przyczyną odsuwania się szyb i działania centralnego zamka. Nie ma się, co oszukiwać urządzenia elektroniczne zdominowały samochód, oczywiście stało się tak, po to by był on przyjaźniejszy w obsłudze i tańszy w eksploatacji. Chociaż zapewne wielu już słyszało straszliwe historie o tym, że „jak padnie elektronika to umarł w butach”. Poniekąd to prawda, jeśli elektronika zacznie szwankować daleko nie zajedziemy, ale może to i lepiej, bo niezupełnie sprawnym samochodem lepiej nie próbować jeździć. Poza tym, faktem jest, że mityczne historie zdarzają się w prawdziwym życiu niezwykle rzadko. Gdyby było inaczej firmy samochodowe już dawno ogłaszałyby upadłość.

W każdym domu czai się elektronika, a to na zegarku przy kuchence, a to w lodówce, w telewizorze i w komputerze, w telefonie i domofonie. Dosłownie wszędzie. Ale, choć może trudno w to uwierzyć, są na świecie (i w Polsce oczywiście też) domy inteligentne. Tam elektronika nie jest dodatkiem do budynku, jest z nim zintegrowana, jest jego częścią i sercem. Dzięki elektronice taki dom „wie”, kiedy wracamy z pracy, kiedy trzeba włączyć ogrzewanie a kiedy klimatyzację, jakiej temperatury wodę lubimy najbardziej i czego najchętniej posłuchamy w wannie. W wersji ekstremalnej dom może nawet przez Internet uzupełniać braki w naszej kuchni. Przy tym wszystkim, światło zapalające się na klaśnięcie, to naprawdę niewiele. Chociaż na razie wartość takiego domu przedstawia się w ogromnych sumach, które nie są do ogarnięcia przez zwykłego człowieka, fakt, że o nich wiemy, daje pewne wyobrażenia o potędze elektroniki i wizji przyszłości. Warto jeszcze trochę poczekać, by móc osobiście takie cuda przetestować.